Halal ETF's zijn beursgenoteerde indexfondsen die een volgens sharia-criteria gescreende aandelen- of sukukindex volgen. De interne werking van het fonds, zoals replicatie, kasbeheer en uitkeringen, staat onder toezicht van een conformiteitsraad. De belegger koopt het fonds als één aandeel op de beurs, maar bezit via het fonds een mandje bedrijven dat aan de activiteiten- en balansfilters voldoet.
Een halal ETF kopen: wat u nodig hebt
Een halal ETF koopt u via een broker die toegang heeft tot de beurs waarop het fonds noteert. U zoekt het fonds op ISIN-code, kiest een beurs en een valuta en plaatst een order. Veel fondsen met een sharia-index zijn Europese UCITS-fondsen, vaak gevestigd in Ierland, wat de toegang voor particuliere beleggers in Europa vergemakkelijkt.
Controleer vooraf het factsheet, het prospectus en het document met essentiële beleggersinformatie. Daarin staan de index, de replicatiemethode, de lopende kosten en de naam van de sharia-raad. Zo weet u of een islamitische ETF aan uw eisen voldoet voordat u er geld in steekt.
Een sharia-index als vertrekpunt
Het fonds kiest zelf geen aandelen: het volgt een index van een aanbieder zoals MSCI, S&P, FTSE of Dow Jones, die eigen filters en een eigen shariaraad hanteert. Een ETF kiezen betekent dus in de eerste plaats een methodologie kiezen.
Minder aandelen, meer concentratie
Financiële filters verwijderen banken, verzekeraars en bedrijven met veel schuld, waardoor vaak ongeveer de helft van de oorspronkelijke index overblijft. Technologie en gezondheidszorg wegen dan zwaarder, zodat het rendement afwijkt van dat van een klassieke wereldtracker.
Herzieningsdata en omloop van aandelen
De index wordt periodiek herzien, vaak elk kwartaal. Een bedrijf dat een schulddrempel overschrijdt, verdwijnt uit het mandje en de ETF moet verkopen. Die omloop veroorzaakt interne transactiekosten die beleggers niet direct zien maar die het trackingverschil beïnvloeden.
Wat het fonds doet als een aandeel zijn conformiteit verliest
Het prospectus bepaalt een verkooptermijn en wat er met gerealiseerde winst gebeurt. Wordt het aandeel na de datum van herclassificatie met winst verkocht, dan gaat het meerdere meestal naar een goed doel, op besluit van de shariaraad van het fonds.
Kosten van een halal ETF: TER, spread en transactiekosten
De totale kosten van een halal ETF bestaan uit meer dan het opgegeven kostenpercentage. Daarbij komen het verschil tussen koop- en verkoopkoers, de commissie van de broker en eventuele valutakosten. Bij een bedrag van 10.000 euro en lopende kosten van 0,5 procent gaat het om 50 euro per jaar, zonder de kosten van de broker mee te rekenen.
Kleine fondsen hebben vaak een grotere spread dan grote, wat vooral telt bij kleine orders en bij verkoop in volatiele dagen. Wie in een halal ETF langdurig belegt, koopt bij voorkeur in één keer of in beperkte aantallen, zodat de vaste kosten per order niet het rendement opeten. Een islamitische ETF is zelden de goedkoopste keuze, maar het kostenverschil moet verklaarbaar zijn.
Fysieke of synthetische replicatie: de beslissende keuze
Een fysieke ETF bezit de aandelen van de index echt, wat werkelijk eigendom mogelijk maakt. Een synthetische ETF haalt het rendement via een swap met een bank en houdt een ongerelateerd mandje aan; dit contract voor het ruilen van rendementen wordt doorgaans niet conform geacht.
Waarom effectenuitlening is uitgesloten
Veel gewone ETF's lenen hun aandelen tegen een vergoeding uit aan short sellers. In een islamitische ETF is dat verboden: het vergemakkelijkt het verkopen van wat men niet bezit, en de vergoeding lijkt op huur over geld.
Restkas en nog uit te keren dividenden
Tussen de ontvangst van een dividend en de uitkering of herbelegging ervan houdt het fonds kasgeld aan. Dat moet renteloos blijven of in conforme instrumenten zoals Wakala-deposito's worden geplaatst, anders zou rente in de portefeuille terechtkomen.
Zuivering door het fonds of door de belegger
Sommige ETF's halen het ongeoorloofde deel van de inkomsten zelf weg vóór de uitkering en schenken het aan goede doelen; andere publiceren een ratio die elke houder zelf toepast. Bij een accumulerende ETF die niets uitkeert, moet je nagaan of de zuivering echt intern gebeurt.
Halal ETF en dividenden: zuivering berekenen
Een voorbeeld van zuivering op persoonlijk niveau. Een belegger ontvangt 200 euro dividend uit een halal ETF waarvan de index volgens de aanbieder 3 procent niet-conform inkomen bevat. Hij schenkt dan 6 euro aan een goed doel, zonder het als zakat te rekenen en zonder er zelf voordeel van te hebben.
Sommige fondsen publiceren het zuiveringspercentage per kwartaal of per jaar, andere laten het aan de belegger over om het bij de index op te zoeken. Belangrijk is dat het percentage uit een bron komt die de raad van het fonds erkent. Wie een accumulerend fonds kiest, volgt dezelfde logica met het ingehouden dividend.
Uitkerend of accumulerend: welke klasse?
De uitkerende klasse betaalt dividend uit, wat de berekening van zakat en persoonlijke zuivering vergemakkelijkt. De accumulerende klasse herbelegt het, wat eenvoudiger is voor langetermijnsparen; de keuze hangt ook af van de belastingregels in het woonland.
Lopende kosten en trackingverschil
Islamitische ETF's rekenen vaak iets hogere kosten dan grote wereldwijde trackers, vanwege de indexlicentie en het sharia-toezicht. Vergelijk de lopende kosten, maar ook het trackingverschil dat over meerdere jaren is gemeten.
ETF's gedekt door fysiek goud
In 2016 publiceerde AAOIFI shariastandaard nr. 57 over goud. Een goud-ETF is alleen conform als elke eenheid overeenkomt met toegewezen, identificeerbaar goud in een kluis, en als de inschrijving contant wordt afgewikkeld, zonder schuld of uitgestelde levering.
De eerste islamitische ETF op Bursa Malaysia
In 2008 noteerde Bursa Malaysia een ETF die een Dow Jones-index van conforme Maleisische aandelen volgt, voorgesteld als de eerste islamitische ETF van het land. Sindsdien zijn sharia-ETF's ook genoteerd in de Golf, Europa en de Verenigde Staten, bereikbaar via brokers.
Islamitische ETF’s vergelijken: index, omvang en liquiditeit
Wie twee islamitische ETF’s naast elkaar zet, begint met de index. Verschillende aanbieders hanteren eigen filters en eigen drempels, waardoor de samenstelling en het rendement uiteenlopen. Daarna komen de omvang van het fonds en de dagelijkse handel, want een klein fonds kan gesloten worden en dwingt de belegger dan tot verkoop op een ongelegen moment.
Het trackingverschil over meerdere jaren zegt iets over de kwaliteit van het beheer, en de transparantie over de shariaraad iets over het vertrouwen dat men mag hebben. Een sharia-ETF waarvan de documentatie duidelijk uitlegt hoe de screening, de zuivering en het kasbeheer werken, verdient de voorkeur boven een fonds dat zich alleen op de naam beroept.
Risico’s van een halal ETF
Een halal ETF kent dezelfde marktrisico’s als elk aandelenfonds: de koers kan flink schommelen en een belegger kan verlies lijden. Daarbovenop komen de concentratie in technologie en gezondheidszorg, het valutarisico bij wereldwijde fondsen en het risico dat de index wijzigt waardoor de samenstelling verandert zonder dat de belegger dit merkt.
De sharia-toetsing geeft geen garantie op rendement en vervangt geen persoonlijk advies. Wie begint met beleggen, spreidt in de tijd, kiest een horizon van meerdere jaren en gebruikt alleen geld dat hij kan missen. Een halal ETF is een hulpmiddel om principes en spreiding te combineren, geen belofte van winst.
Voor wie een eerste halal ETF zoekt, is een wereldwijde sharia-index meestal het eenvoudigste vertrekpunt, omdat de spreiding groter is dan bij een regionaal fonds. Wie later wil aanvullen, kan een tweede islamitische ETF kiezen met een andere regio of een sukukindex, zodat de portefeuille niet te veel van één markt afhangt. Houd daarbij de totale kosten en de overlap tussen de fondsen in de gaten.
Bewaar ten slotte de documentatie van elk fonds. Als een halal ETF van index verandert, van beheerder wisselt of zijn shariaraad vervangt, kan dat gevolgen hebben voor de conformiteit. Een jaarlijkse controle van de factsheet kost weinig tijd en voorkomt dat een belegger ongemerkt in een ander product belegt dan hij oorspronkelijk koos.
Aanbieders van deze diensten
- Curvo : Nederlandstalig artikel van een Belgische beheerder van indexportefeuilles over halal ETF’s; de eigen portefeuilles van Curvo zijn niet sharia-conform.