Hernieuwbare energie en sukuk: hoe werkt een groene sukuk?

Hernieuwbare energie en sukuk: hoe werkt een groene sukuk?

Een groene sukuk is een shariaconform certificaat waarvan de opbrengst uitsluitend naar milieuprojecten gaat, zoals zonne-energie, energie-efficiëntie of schoon vervoer, en dat een gangbare islamitische structuur combineert met toezeggingen over besteding van de middelen en rapportage. De houders bezitten een deel van een aangewezen activum of bedrijf en ontvangen daaruit huur of winst, geen rente, terwijl de uitgever belooft elke opgehaalde euro te volgen tot hij is besteed aan de projecten uit zijn raamwerk.

Hoe een groene sukuk wordt geprijsd en geplaatst

Een groene sukuk wordt geprijsd zoals elke andere sukuk van dezelfde uitgever, munt en looptijd: de markt kijkt naar de kredietwaardigheid van de originator en het verwachte periodieke rendement. Sommige uitgevers melden dat de vraag naar het groene label de voorwaarden licht verbetert, maar het effect verschilt per transactie en geen koper moet erop rekenen. Het label voegt openbaarmakingsplichten toe; het neemt het kredietrisico niet weg.

Kopers zijn doorgaans pensioenfondsen, islamitische banken die liquide activa nodig hebben en fondsen met een milieumandaat. Een duurzame sukuk die op een beurs genoteerd is, kan via een makelaar in bescheiden bedragen worden gekocht, terwijl onderhandse plaatsingen hoge minimumbedragen vragen. Voor het inschrijven leest een particuliere belegger best het deel van het prospectus over de besteding van de opbrengst, want daar wordt de groene toezegging juridisch bindend.

Twee filters na elkaar: sharia en daarna impact

Een groene sukuk doorloopt eerst de gebruikelijke toetsing door de shariaraad van het gebruikte contract en daarna een milieubeoordeling van het gefinancierde project. Een zonnepark gefinancierd via een conforme Ijara komt in aanmerking; een toegestane maar vervuilende activiteit niet.

Welke projecten mogen de opbrengst ontvangen?

Uitgifteraamwerken noemen meestal hernieuwbare energie, energiezuinige gebouwen, water- en afvalbeheer, emissiearm vervoer en klimaatadaptatie. Projecten die met fossiele brandstoffen te maken hebben, zijn doorgaans uitgesloten. Sommige raamwerken voegen daar ook duurzame landbouw of de bescherming van bossen aan toe.

Het raamwerk dat vóór de verkoop verschijnt

De uitgever stelt een referentiedocument op over de in aanmerking komende categorieën, de projectselectie, het beheer van de opbrengst en de inhoud van rapporten. Meestal volgt het de Green Bond Principles van ICMA, een vrijwillige marktstandaard.

Waarom een externe second opinion vragen?

Een onafhankelijke milieubeoordelaar onderzoekt het raamwerk en publiceert een oordeel over de geloofwaardigheid. Dat stelt duurzame beleggers gerust, maar vervangt de shariagoedkeuring niet, die de geleerden van de raad afzonderlijk blijven geven.

Opbrengst van een groene sukuk: een uitgewerkt voorbeeld

Stel dat een nutsbedrijf 100 miljoen ophaalt om een zonnepark te financieren. Het raamwerk kan 70 miljoen toewijzen aan de bouw en 30 miljoen aan de herfinanciering van een vergelijkbare installatie die al draait. Veel raamwerken aanvaarden herfinanciering binnen een terugkijkperiode van enkele jaren, maar een shariacommissie zal vragen of de oudere schuld rente droeg, want de opbrengst mag niet zonder waarborgen dienen om verboden verplichtingen af te lossen.

De middelen worden gevolgd op een aparte rekening of in een register. Telkens wanneer een tranche aan de aannemer wordt uitbetaald, boekt de financiële afdeling de factuur op het project, zodat het jaarlijkse toewijzingsverslag met de boekhouding kan worden afgestemd. Een accountant of verificateur kan dan bevestigen dat het geld van de groene sukuk terechtkwam waar het was aangekondigd.

Welke islamitische structuur zit onder het groene label?

Het label verandert de juridische werking niet: de meeste groene sukuk steunen op Ijara, Wakala of een combinatie met Istisna voor activa in aanbouw. De houders ontvangen dus huur of winst uit aangewezen activa.

Een zonnecentrale financieren tijdens de bouw

Bestaat het actief nog niet, dan bestelt een Istisna de centrale bij een bouwer en neemt een Ijara het over zodra ze in bedrijf gaat. Vóór de oplevering gelden betalingen als vooruitbetaalde huur, wat shariaraden nauwkeurig regelen.

Waar staan nog niet bestede middelen?

Tussen uitgifte en volledige besteding moeten wachtende middelen in conforme instrumenten staan, zoals kortlopende islamitische deposito's, en niet in rentedragende beleggingen. Het uitgifteraamwerk legt deze tijdelijke treasuryregel uitdrukkelijk en bindend vast.

Allocatie- en impactrapporten voor houders

Elk jaar publiceert de uitgever de lijst van gefinancierde projecten en indicatoren zoals opgewekte megawattuur of vermeden ton CO2. Niet rapporteren betekent niet per se juridische wanbetaling, maar schaadt wel de reputatie van de uitgever.

Greenwashing: wanneer een duurzame sukuk enkel groen oogt

Het grootste reputatierisico is een project dat op papier groener is dan in bedrijf. Een vervoersproject kan schonere voertuigen gebruiken maar toch door een kolengestookt net worden gevoed, of een efficiënt gebouw wordt in de ontwerpfase gecertificeerd en daarna nooit gemeten. Beleggers beperken het risico door het onafhankelijke advies te lezen, de beloofde indicatoren na te gaan en te vragen of verificatie na de uitgifte is toegezegd.

Een tweede gevaar is de tegenstrijdigheid tussen de sharia- en de milieutoetsing. Een project kan milieuvriendelijk zijn en toch verboden activiteiten omvatten, zoals een hotel dat alcohol verkoopt in een gecertificeerd groen gebouw. Raamwerken passen daarom beide filters toe op hetzelfde activum, en een uitgever die er een niet kan staven, mag het label groene sukuk voor die tranche niet gebruiken.

Rapporteert de uitgever niet of besteedt hij middelen verkeerd, dan hangen de juridische gevolgen af van de documenten. De meeste raamwerken zien dit als schending van een toezegging en niet als betalingsverzuim, zodat de houders meestal hun huur blijven ontvangen terwijl reputatie en toekomstige prijzen eronder lijden.

Maleisië als pionier van de markt

De Securities Commission van Maleisië voerde in 2014 een raamwerk in voor sukuk voor duurzaam en verantwoord beleggen. De eerste groene sukuk, in 2017 uitgegeven door Tadau Energy, financierde een zonnecentrale in de deelstaat Sabah.

Maleisische belastingvoordelen en subsidies

Om dit segment te laten groeien bood Maleisië belastingverlichting en subsidies die een deel van de kosten van externe toetsing dekken. Dat trok uitgevers uit zonne-energie en duurzaam vastgoed aan die die kosten anders misschien niet hadden gedragen.

Indonesië en de soevereine groene sukuk

In 2018 werd Indonesië de eerste staat die een soevereine groene sukuk op de internationale markten uitgaf. Het biedt in eigen land ook groene sukuk voor particuliere beleggers aan, waarmee spaargeld van huishoudens aan klimaatuitgaven wordt gekoppeld.

Groen, sociaal of duurzaam: drie verwante labels

Een sociale sukuk financiert doelen als gezondheidszorg of betaalbare huisvesting, een duurzaamheidssukuk combineert groene en sociale projecten. Verschillende multilaterale banken, waaronder de Islamitische Ontwikkelingsbank, gaven duurzaamheidssukuk uit voor hun programma's.

Wie kan naast overheden een groene sukuk uitgeven?

In het bedrijfssegment geven nutsbedrijven, banken, projectontwikkelaars en grote industriële groepen uit, vaak om een portefeuille groene leningen of activa te herfinancieren. Een bank kan een wakala-structuur gebruiken om financieringen aan installateurs van zonnepanelen en aan gezinnen die efficiënte apparatuur plaatsen te bundelen en het rendement na kosten door te geven aan de houders.

Kleinere bedrijven dragen kosten voor raamwerk, toetsing en rapportage die bij een bescheiden uitgifte zwaarder kunnen wegen dan het voordeel. Sommige gebruiken een sukuk voor hernieuwbare energie in een onderhandse plaatsing bij één institutionele koper, wat lichtere documentatie toelaat. Anderen sluiten aan bij een programma waarin meerdere projecten één raamwerk delen. Welke weg ook wordt gekozen, de secundaire markt blijft dun, dus houders moeten ermee rekenen het certificaat tot de vervaldag te bewaren.

Vragen vóór de aankoop van een groene sukuk

Het prospectus, het raamwerk en het jaarverslag samen in één dossier bewaren schept het documentenspoor dat een shariacommissie, een boekhouder of een latere koper op de secundaire markt kan opvragen. Duidelijke antwoorden op deze vijf punten laten zien of een groene islamitische obligatie een echt financieringsmiddel voor hernieuwbare energie is of enkel een etiket op een gewone uitgifte.

Bekijk de hele rubriek ‘Islamitische beleggingen’ →