Ijara wa iqtina is een islamitische financieringsvorm waarbij een instelling een goed koopt, het voor een afgesproken periode aan de klant verhuurt en het eigendom aan het einde van de huur overdraagt via een verkoop of schenking die in een afzonderlijke toezegging is vastgelegd.
Waar komt de term Ijara wa iqtina vandaan?
De Arabische uitdrukking betekent letterlijk huur en verwerving. Verschillende pioniers onder de islamitische banken gebruikten haar voor een huurcontract waarbij de huurder uiteindelijk eigenaar wordt. Recentere literatuur, onder meer van AAOIFI, spreekt voor dezelfde familie van constructies doorgaans van Ijara Muntahia Bittamleek.
Twee aparte contracten: eerst de huur, dan de overdracht
De kernregel verbiedt huur en verkoop samen te voegen in één voorwaardelijk contract, wat twee verkopen in één en onzekerheid over de aard van de transactie zou opleveren. Eerst wordt de huur getekend; de eindoverdracht staat in een onafhankelijk document dat op de vervaldag geldt.
Een eenzijdige belofte die slechts één partij bindt
De overdracht steunt meestal op een eenzijdige belofte: de verhuurder verbindt zich het goed te verkopen of te schenken zodra alle termijnen betaald zijn, of de klant belooft te kopen. De standaarden aanvaarden een belofte die één partij bindt, geen wederzijdse.
De spaarrekening voor de geleidelijke terugkoop
In sommige historische varianten stort de klant naast de huur ook bedragen op een beleggingsrekening die de bank volgens het Mudaraba-principe beheert. De opgebouwde winsten worden aan dit spaartegoed toegevoegd, dat later dient om de afgesproken aankoopprijs te betalen wanneer de huurperiode afloopt.
Wat de verhuurder als werkelijke eigenaar draagt
Tijdens de huur blijft de instelling eigenaar en draagt zij de eigendomsrisico's: constructiefouten, groot onderhoud en verzekering van het goed. De huurder staat in voor normaal gebruik en eigen nalatigheid. Al deze risico's op de klant afwentelen zou de huur van haar inhoud beroven.
Wat gebeurt er als het gehuurde goed verloren gaat?
Gaat het goed verloren zonder schuld van de huurder, dan eindigt de huur en zijn de resterende termijnen niet meer verschuldigd. De verhuurder doet een beroep op zijn verzekering, bij voorkeur Takaful. De klant hoeft niet te betalen voor iets wat verdwenen is.
Vaste huur of huur die aan een referentie wordt aangepast
De huur kan voor de hele looptijd vastliggen of periodiek worden herzien op basis van een marktreferentie, mits de formule bij ondertekening bekend is en elk nieuw bedrag vaststaat vóór de periode begint. Vervallen termijnen mogen niet met terugwerkende kracht stijgen.
Betalingsachterstand en de toezegging van een liefdadige gift
Een hogere huur als compensatie voor achterstand zou neerkomen op riba op een schuld. Contracten bevatten daarom een toezegging van de klant om een bedrag aan een goed doel te storten, soms met vergoeding van werkelijk gemaakte invorderingskosten.
Ijarah gevolgd door verkoop bij Maleisische autofinanciering
In Maleisië berust veel islamitische autofinanciering op Ijarah gevolgd door verkoop, afgekort AITAB. De bank koopt de auto, verhuurt hem tegen maandtermijnen en verkoopt hem aan het einde van de looptijd via een aparte koopovereenkomst aan de klant.
Wat Bank Negara Malaysia van Ijarah-producten verwacht
Bank Negara Malaysia heeft een beleidsdocument over Ijarah gepubliceerd dat de wezenlijke shariavoorwaarden en operationele verwachtingen vastlegt: identificatie van het goed, eigendom van de verhuurder vóór de verhuur, verdeling van onderhoudskosten en behandeling van gebeurtenissen tijdens de looptijd. Maleisische banken stemmen hun producten daarop af.
Hoe verschilt dit van klassieke huurkoop?
Bij conventionele huurkoop combineert de prijs hoofdsom en rente en lopen boetes voor late betaling op. Hier komt de opbrengst uit de verhuur van een goed dat werkelijk in eigendom is, draagt de verhuurder het eigendomsrisico en volgt de overdracht uit een aparte belofte.
Punten die de aanbieder vóór ondertekening moet bevestigen
Vraag wie verzekering en groot onderhoud betaalt, hoe de huur wordt herzien, wat er gebeurt bij vervroegde aflossing of diefstal en welke eindprijs voor de verwerving geldt. Vraag ook de referentie van het advies van het shariacomité dat het product goedkeurde.
Gespecialiseerde externe bron
De pagina's van Bank Negara Malaysia beschrijven het Ijarah-kader voor Maleisische islamitische banken, met de shariavereisten en het gedrag dat tegenover klanten wordt verwacht.