Een islamitisch beleggingsfonds is een collectief beleggingsinstrument dat het geld van veel deelnemers belegt in volgens de sharia gescreende activa, onder toezicht van een religieuze raad, met uitsluiting van verboden sectoren, overmatige schuld en elk rendement uit rente.
Vier soorten sharia-conforme fondsen
Er zijn aandelenfondsen met gescreende beursgenoteerde bedrijven, Sukukfondsen met regelmatige inkomsten, islamitische geldmarktfondsen die beleggen in grondstoffen-Murabaha en korte Sukuk, en vastgoedfondsen die Ijara-huur ontvangen. Elk heeft een eigen risico- en liquiditeitsprofiel.
Indexfonds of actief beheer: twee benaderingen
Een indexfonds volgt een islamitische index van een indexaanbieder waarvan de samenstelling al gescreend is. Een actieve beheerder kiest zelf aandelen binnen het conforme universum, wat hogere kosten meebrengt maar grensgevallen helpt vermijden.
Islamitische geldmarktfondsen en hun rendement
Zonder rentedragende deposito's plaatsen deze fondsen hun liquiditeit in kortlopende grondstoffen-Murabaha bij islamitische banken. Het rendement volgt dus de interbancaire marges, maar is nooit gegarandeerd en kan van week tot week licht verschillen.
Waarom een fonds geen kapitaal mag beloven
Een kapitaalgarantie zou de deelneming veranderen in een rentedragende vordering. Sommige zogenaamde beschermde fondsen werken met een eenzijdige belofte van een onafhankelijke derde, een structuur die diverse shariaraden aanvaarden en andere afwijzen; het prospectus hoort dit te vermelden.
Bedrijven screenen op hun activiteit
De eerste filter sluit bedrijven uit waarvan de kernactiviteit verboden is: conventioneel bankieren, klassieke verzekering, alcohol, varkensvlees, gokken, tabak of entertainment voor volwassenen. Een bijkomende niet-conforme activiteit wordt geduld zolang ze onder een omzetdrempel van de methode blijft.
De drempels van 5% en 20% in Maleisië
De methode van de Securities Commission Malaysia tolereert 5% omzet uit duidelijk verboden activiteiten, zoals alcohol of rente, en 20% voor gemengde activiteiten, zoals hotels of verhuur van vastgoed aan huurders met een niet-conforme activiteit.
Schuld- en liquiditeitsratio's die gelden
De tweede filter bekijkt de financiële structuur: rentedragende schulden en tegen rente belegde kasmiddelen mogen niet meer bedragen dan ongeveer een derde van de bedrijfswaarde. Indexaanbieders meten dit tegen de beurswaarde, Maleisië tegen het balanstotaal.
Wat gebeurt er als een bedrijf niet meer voldoet?
Overschrijdt een aandeel in portefeuille een drempel, dan moet de beheerder het binnen een door de shariaraad bepaalde redelijke termijn verkopen. Winsten die na de datum van niet-conformiteit worden gerealiseerd, gaan doorgaans naar goede doelen; eerdere winsten blijven in het fonds.
De ontvangen dividenden van het fonds zuiveren
Een conform bedrijf kan wat rente op zijn kasmiddelen ontvangen. Het fonds berekent het overeenkomstige deel van elk dividend, bijvoorbeeld 2%, en schenkt dat aan goede doelen. Afhankelijk van het fonds zuivert de beheerder centraal of laat hij dit aan de deelnemer over.
Wakala of Mudaraba: hoe de beheerder wordt betaald
Bij een Wakala-mandaat ontvangt de beheerder een vaste vergoeding, vaak een jaarlijks percentage van het vermogen, ongeacht winst of verlies. Bij Mudaraba krijgt hij een afgesproken winstaandeel en niets bij verlies, tenzij hij nalatig heeft gehandeld.
Een aangestelde en verantwoordelijke shariaadviseur
In Maleisië moet elk islamitisch fonds een bij de toezichthouder geregistreerde shariaadviseur aanstellen. Die keurt het prospectus, de screeningmethode en de zuivering goed en bevestigt jaarlijks in het fondsverslag dat het beheer conform is gebleven.
Kosten vergelijken met een conventioneel fonds
Screening, audits en de shariaraad brengen extra kosten mee, waardoor een islamitisch aandelenfonds vaak duurder is dan een vergelijkbaar klassiek indexfonds. Vergelijk vóór inschrijving de lopende kosten, instapkosten en hoe vaak de zuivering plaatsvindt.
Gespecialiseerde externe bron
De Securities Commission Malaysia publiceert haar richtlijnen voor islamitische fondsen en haar methode voor het screenen van effecten, een referentie die ook ver buiten Maleisië wordt gevolgd.