Mudaraba-sukuk zijn beleggingscertificaten waarvan de houders samen het kapitaal van een Mudaraba inbrengen terwijl de uitgever als beheerder optreedt: de werkelijke winst wordt volgens een afgesproken verhouding verdeeld en kapitaalverliezen komen voor de beleggers, tenzij de beheerder in gebreke is.
Beleggers als kapitaalverschaffers, uitgever als beheerder
Bij deze sukuk vervullen de inschrijvers de rol van rabb al-mal: hun geld wordt via een special purpose vehicle gebundeld en toevertrouwd aan de uitgever, die als mudarib optreedt. Die belegt in een toegestane activiteit of portefeuille en brengt in principe alleen deskundigheid in.
Wat bezit een certificaathouder eigenlijk?
Elk sukuk vertegenwoordigt een onverdeeld aandeel in het Mudaraba-kapitaal en in de daarmee gekochte activa: vastgoed, financieringscontracten, deelnemingen. De houder heeft geen vordering op de uitgever; zijn rechten volgen de prestaties van dit gezamenlijke vermogen zoals beschreven in het prospectus.
Een verdeelsleutel die bij uitgifte vastligt
Het prospectus kan bijvoorbeeld 70 procent van de winst aan de houders en 30 procent aan de beheerder toekennen. De sleutel geldt voor de werkelijk behaalde winst, nooit voor het kapitaal: een vast bedrag of een percentage van de nominale waarde zou de AAOIFI-normen schenden.
Prestatievergoeding boven het verwachte rendement
De documenten noemen vaak een verwacht winstpercentage, zoals 5 procent per jaar. Levert de activiteit meer op, dan kan het surplus als prestatiebeloning bij de beheerder blijven; levert ze minder op, dan ontvangen de houders minder en hoeft de uitgever niets aan te vullen.
Verliezen, wangedrag en garanties bij een gesecuritiseerde Mudaraba
Een kapitaalverlies wordt door de houders gedragen, terwijl de beheerder alleen de opbrengst van zijn werk verliest. De uitgever is alleen met eigen middelen aansprakelijk bij wangedrag, nalatigheid of schending van de beleggingsbeperkingen, wat de beleggers moeten aantonen.
Egalisatiereserves om zwakke jaren op te vangen
Om grillige uitkeringen te vermijden, houden sommige programma's een deel van de winst uit goede jaren vast in een egalisatiereserve en keren dat uit wanneer de resultaten dalen. Dat is toegestaan als het vanaf het begin is voorzien en door de houders aanvaard.
Voorschotten van de beheerder: een terug te betalen lening
Schiet de winst van een periode tekort, dan kan de uitgever een renteloos voorschot geven om de geplande uitkering te handhaven. Dat voorschot wordt terugverdiend uit toekomstige winst of de liquidatieopbrengst en mag geen verkapte rendementsgarantie worden.
Terugkooptoezegging: nominale waarde of marktwaarde?
Vóór 2008 beloofden veel uitgevers de certificaten op de vervaldag tegen nominale waarde terug te kopen. De verklaring van de shariaraad van AAOIFI maakte duidelijk dat zo'n aankoop bij een Mudaraba tegen marktwaarde of een op dat moment afgesproken prijs moet gebeuren.
Geliefd instrument om bankkapitaal te versterken
Verschillende islamitische banken in de Golf en Azië hebben eeuwigdurende Mudaraba-sukuk uitgegeven die onder Bazel III als aanvullend tier 1-kapitaal tellen. Hun participerende aard, zonder gegarandeerde terugbetaling, past bij het verliesabsorberende vermogen dat toezichthouders eisen.
Hoe werkt een eeuwigdurend Mudaraba-sukuk?
Het kapitaal heeft geen aflossingsdatum; de uitgever kan de certificaten na een minimumperiode, vaak vijf jaar, met toestemming van de toezichthouder vervroegd aflossen. Uitkeringen kunnen vervallen zonder wanbetaling, en een afschrijvingsclausule treedt in werking als prudentiële ratio's verslechteren.
Het precedent van Dana Gas en de conformiteitsvraag
In 2017 stelde het Emiraatse bedrijf Dana Gas dat zijn eigen als Mudaraba gestructureerde sukuk door gewijzigde interpretaties niet langer shariaconform waren. De zaak, afgesloten met een onderhandelde herstructurering, liet zien hoe zwaar shariaoordelen in de documentatie wegen.
Mudaraba- of Ijara-sukuk: welk inkomensprofiel?
Een Ijara-sukuk betaalt een voorspelbare huur uit een aanwijsbaar actief; een Mudaraba-sukuk keert een wisselend, van het beheer afhankelijk resultaat uit. Daarbij moet u dus de beheerder, het beleggingsbeleid en eerdere uitkeringen beoordelen, niet alleen de rating van de uitgever.
Gespecialiseerde externe bron
Het Internationaal Monetair Fonds presenteert zijn werk over islamitische financiering, waaronder de ontwikkeling van de sukukmarkt en vraagstukken van financiële stabiliteit rond winstdelende instrumenten.