Commodity Murabaha is een transactie waarbij een bank een verhandelde grondstof, meestal een basismetaal, contant koopt en met een later betaalbare opslag doorverkoopt aan een tegenpartij, om zonder rentedragende lening liquiditeit uit te zetten of aan te trekken.
Een treasuryplaatsing tussen islamitische banken
Islamitische banken kunnen op de geldmarkt niet tegen rente overnight uitlenen of lenen. Om een overschot weg te zetten of een tekort van enkele dagen tot maanden te dekken, sluiten ze onderling termijnverkopen van metaal af onder een raamovereenkomst.
Tien miljoen voor een week wegzetten: een rekenvoorbeeld
Bank A heeft een overschot van 10 miljoen. Zij koopt voor 10 miljoen koper bij een broker en verkoopt dat aan bank B voor 10.008.000, betaalbaar over zeven dagen. Bank B verkoopt het koper direct contant door en krijgt zo haar liquiditeit.
Orders, bevestigingen en warrantnummers
Elke stap laat een spoor met tijdstempel na: kooporder, eigendomsbevestiging met de partijen en hun opslagplaats, verkoopaanbod, aanvaarding en eventueel een volmacht tot doorverkoop. Gestandaardiseerde raamovereenkomsten, zoals die van IIFM, regelen deze volgorde en ieders verantwoordelijkheden.
Koper, aluminium, nikkel: waarom basismetalen?
Deze metalen zijn gestandaardiseerd, liggen in erkende pakhuizen en zijn per partij identificeerbaar, waardoor eigendom snel kan overgaan. Goud en zilver vallen af, omdat ruil tegen geld aan beide kanten onmiddellijke levering vereist, wat niet samengaat met uitgestelde betaling.
Bursa Suq Al-Sila, het Maleisische elektronische platform
Dit platform, eind jaren 2000 opgezet door Bursa Malaysia, organiseert verkopen van goederen, vooral ruwe palmolie, voor Murabaha- en Tawarruq-transacties. Het verbindt leveranciers, banken en brokers en bevestigt elke eigendomsoverdracht elektronisch.
Meerdere valuta en transacties binnen minuten afgerond
Deelnemers kunnen handelen in ringgit en in vreemde valuta, en de reeks aankoop, termijnverkoop en doorverkoop is vaak binnen enkele minuten afgerond. Instellingen buiten Maleisië hebben via brokers toegang, waardoor het een alternatief vormt voor de Londense route.
Londense brokers en LME-warrants
Historisch liep het grootste deel van het volume via brokers in Londen, die metaalvoorraden aanhouden die gedekt zijn door warrants van de London Metal Exchange. Dezelfde partij kan op één dag meermaals aan verschillende banken worden verkocht, wat sommige Shariah-auditors kritisch bekijken.
Eigenaar van metaal dat je nooit ziet
De kopende bank neemt geen fysieke levering af maar krijgt een certificaat dat specifieke partijen op haar naam zet. De AAOIFI-standaarden aanvaarden dit constructieve bezit als het verliesrisico werkelijk overgaat en de partijen ondubbelzinnig zijn aangeduid.
Termijndeposito's met vast rendement steunen op dezelfde opzet
Om een klant een deposito met vooraf bekend rendement te bieden, draait de bank de rollen om: de klant koopt, met de bank als gevolmachtigde, contant metaal en verkoopt het aan diezelfde bank met een opslag die op de vervaldag van het deposito wordt betaald.
Centrale banken en liquiditeitsratio's
Bij gebrek aan voldoende conforme effecten hebben verschillende monetaire autoriteiten Murabaha-transacties op grondstoffen gebruikt om liquiditeit bij islamitische banken af te romen of te verschaffen. Omdat deze vorderingen moeilijk verhandelbaar zijn, tellen ze slecht mee voor de buffers van de Basel III-liquiditeitsregels.
Georganiseerde Tawarruq: waarom juristen verdeeld blijven
Voor de partij die het metaal doorverkoopt, komt de transactie neer op georganiseerde Tawarruq, die de Internationale Fiqh-Academie van de OIC in 2009 afkeurde. De AAOIFI-standaard staat haar onder voorwaarden toe maar raadt af er het hoofdinstrument van te maken; anderen kiezen Wakala of sukuk.
Wat een Shariah-audit bij deze plaatsingen nagaat
De auditor controleert dat de aankoop werkelijk vóór de doorverkoop plaatsvindt, dat de verkopende broker niet de eindkoper is, dat de partijen niet terugkeren naar de oorspronkelijke verkoper en dat geen onbetaalde vervaldag wordt verlengd met een extra opslag op de schuld.
Gespecialiseerde externe bron
De Shariah-standaarden van AAOIFI, vooral die over Murabaha en Tawarruq, beschrijven de voorwaarden voor bezit, volgorde van contracten en doorverkoop die voor deze plaatsingen gelden.