Riba-vrije consumentenfinanciering omvat oplossingen waarmee een particulier alledaagse goederen zoals meubels of elektronica verwerft door een vooraf vastgestelde prijs in termijnen te betalen, in plaats van geleend geld met rente terug te betalen.
Wat er verandert bij een gefinancierde dagelijkse aankoop
Bij een klassiek krediet leent de bank 1.500 euro voor een koelkast en rekent zij rente over het openstaande saldo. In de islamitische variant verkoopt de instelling zelf de koelkast: de klant is een prijs verschuldigd, geen geleend geld, en die prijs verandert niet meer.
Winkel, bank en klant: drie aparte rollen
De klant kiest het artikel bij een winkelier, de bank koopt het op eigen naam en verkoopt het met een opslag door. In sommige landen verkoopt de winkel zelf op afbetaling, zonder tussenpersoon, tegen een hogere prijs dan contant, wat juristen aanvaarden als die bij de verkoop vastligt.
Een rekenvoorbeeld met een laptop
Een laptop kost contant 1.200 euro. De bank verkoopt hem door voor 1.308 euro, te betalen in twaalf maandtermijnen van 109 euro. Het verschil van 108 euro is haar handelswinst; te laat betalen of een langere looptijd kan dat totaal niet verhogen.
Waarom een al geleverd product niet geherfinancierd kan worden
Heeft de klant de televisie al gekocht en betaald, dan kan de bank die niet meer aan hem verkopen: zij kan alleen verkopen wat zij bezit. Een bestaande aankoop achteraf financieren zou neerkomen op geld voorschieten tegen een meerprijs, dus een lening met rente.
Conforme betaalkaarten en gespreide betaling
Islamitische creditcards, vooral aangeboden in de Golf en Maleisië, berusten afhankelijk van de bank op een vaste jaarvergoeding, een Ujrah, of op Tawarruq. Kosteloos betalen in drie of vier termijnen levert geen probleem op, zolang de totale prijs gelijk blijft.
Nu kopen, later betalen: let op de boetes bij achterstand
Sommige diensten voor uitgestelde betaling zijn gratis zolang termijnen op tijd worden betaald, maar rekenen kosten bij achterstand. Verschillende Shariah-raden vinden zulke kosten problematisch als ze de aanbieder meer opleveren dan de werkelijke incassokosten; lees de voorwaarden dus goed.
Kaarten met vaste vergoeding en hun grenzen
Een kaart met vaste vergoeding rekent voor de dienst en niet voor het openstaande saldo, maar als de vergoeding meestijgt met de kredietlimiet, gaat ze op verkapte rente lijken. Autoriteiten zoals de centrale bank van Maleisië hebben zulke structuren gereguleerd om dat effect te beperken.
Inhouding op het salaris in de Golfstaten
In verschillende Golfstaten wordt persoonlijke financiering vaak alleen verstrekt als het salaris bij de bank binnenkomt, die de termijnen rechtstreeks afschrijft. Dat verlaagt het risico voor de instelling, maar laat de schuldenaar minder speelruimte wanneer het financieel krap wordt.
Een reis, bruiloft of medische kosten financieren
Bij deze behoeften is er geen goed dat gekocht en doorverkocht kan worden. Banken gebruiken dan Ijara voor diensten, bijvoorbeeld door het reisarrangement te kopen en door te verkopen, of Tawarruq, dat contant geld oplevert maar door veel geleerden wordt betwist.
Persoonlijke liquiditeit via Tawarruq: wat je moet weten
Voor een persoonlijke lening zonder specifiek doel verkoopt de bank de klant op termijn een partij metaal of palmolie en verkoopt die namens hem direct contant door. De klant ontvangt 5.000 euro en is bijvoorbeeld 5.400 verschuldigd: economisch bijna een lening, juridisch een koop.
Vervroegd aflossen en de korting die Ibra heet
Omdat de prijs vastligt, verlaagt vervroegd aflossen de schuld niet automatisch. Veel banken geven toch een korting op de nog niet verdiende opslag, Ibra genoemd; in sommige landen, zoals Maleisië, eist de toezichthouder dat die in het contract staat.
Lenen om te consumeren: de terughoudendheid die de Shariah aanraadt
De islamitische traditie ontmoedigt schulden voor niet-noodzakelijke uitgaven en waardeert eerst sparen. Vergelijk vóór ondertekening de totale prijs met de contante prijs, controleer of de termijn betaalbaar blijft en vraag het oordeel van de Shariah-raad over het aangeboden product.
Gespecialiseerde externe bron
De Bank of England licht de principes van islamitisch financieren toe, waaronder het renteverbod en contracten gekoppeld aan reële goederen, wat helpt om deze particuliere aanbiedingen te begrijpen.