Islamitisch commercial paper is een kortlopend schuld- of eigendomsbewijs, meestal korter dan een jaar, dat een onderneming of instelling uitgeeft om haar werkkapitaal te financieren, met een rendement dat voortkomt uit een actief, een verkoop of een mandaat in plaats van uit rente.
Een kasbehoefte van enkele maanden
Een onderneming die wacht op seizoensgebonden verkoopontvangsten, zou conventioneel commercial paper van drie of zes maanden uitgeven, gekocht met korting. Omdat die korting verkapte rente is, moet een islamitische uitgever zijn papier koppelen aan een echte handelstransactie.
Waarom het disconteren van een wissel een probleem is
Een vordering van 100 kopen voor 98 en op de vervaldag 100 innen, komt neer op geld ruilen tegen later meer geld, oftewel riba al-nasi'a. De sharia eist daarom dat de winst ontstaat uit een verkocht of verhuurd goed of uit een beheerde activiteit.
Een Murabaha-structuur achter het papier
Beleggers financieren de aankoop van goederen die het voertuig met een over zes maanden betaalbare marge aan de onderneming doorverkoopt. Het papier vertegenwoordigt dan een handelsvordering: gekocht voor 100, levert het 102 op de vervaldag op, met een marge die bij de verkoop vastligt.
Mag het papier vóór de vervaldag worden verkocht?
Volgens AAOIFI mag een Murabaha-vordering alleen tegen nominale waarde worden overgedragen, wat een actieve secundaire markt verhindert. Maleisische autoriteiten stonden historisch de verkoop van schuld tegen een onderhandelde prijs toe, een standpunt dat de meeste geleerden elders verwerpen.
Verhandelbaarheid dankzij reële activa
Om het verbod op schuldverkoop te omzeilen kan de uitgever het papier dekken met tastbare activa die via Ijara worden verhuurd of met een via Wakala beheerde portefeuille. De houder bezit dan een aandeel in activa dat vrij overdraagbaar is tegen marktprijs.
De regel van een meerderheid aan tastbare activa
Veel shariaraden eisen dat minstens de helft van de onderliggende portefeuille bestaat uit reële goederen of gebruiksrechten, niet uit vorderingen of contanten. Worden vorderingen dominant, dan wordt het papier weer een schuld die niet met korting verhandelbaar is.
Een Wakala-portefeuille beheerd door de uitgever
De uitgever ontvangt de middelen als gevolmachtigde, belegt ze in een mix van Ijara, Murabaha en conforme aandelen en mikt op een indicatief rendement. Een overschot kan hem als prestatievergoeding toekomen, maar het kapitaal garandeert hij alleen bij wangedrag of nalatigheid.
De kortlopende Sukukprogramma's van Maleisië
Maleisië heeft een zeer actieve markt voor islamitisch commercial paper opgebouwd, vaak gecombineerd met middellange programma's in één documentatie. De uitgiften vallen onder de richtlijnen van de Securities Commission Malaysia en worden door lokale bureaus beoordeeld.
Centrale banken en IILM: zeer korte Sukuk
Sinds 2013 geeft de International Islamic Liquidity Management Corporation verhandelbare Sukuk met rating en een looptijd van enkele maanden uit voor islamitische banken in diverse landen. Ook enkele centrale banken in de Golf geven korte Sukuk uit om overtollige liquiditeit op te nemen.
De keuze van de Bank of England
In 2017 opende de Bank of England een renteloze alternatieve liquiditeitsfaciliteit op basis van Wakala, die hoogwaardige Sukuk als onderpand aanvaardt. Ze speelt in op het tekort aan kortlopende liquide activa voor Britse islamitische banken.
Wie koopt dit papier en tegen welke prijs?
Kopers zijn vooral islamitische banken, conforme geldmarktfondsen en Takaful-aanbieders die overschotten enkele weken willen wegzetten. Het rendement wordt vaak bepaald met verwijzing naar een interbancaire rente, een louter prijsijkpunt dat de meeste shariaraden gedogen.
Waarschuwingssignalen voor beleggers
Beleggers controleren de werkelijke aard van de onderliggende activa, of er een terugkooptoezegging tegen nominale waarde is, die AAOIFI verbiedt bij eigendomsbewijzen, en de feitelijke liquiditeit, want veel kort papier wordt bij gebrek aan kopers tot de vervaldag aangehouden.
Gespecialiseerde externe bron
De Bank of England zet de beginselen van islamitische financiering uiteen en legt uit hoe zij haar liquiditeitsinstrumenten aanpaste voor banken die geen rentedragende activa mogen aanhouden.