Een islamitische documentaire kredietbrief is de toezegging van een bank om de exporteur te betalen tegen conforme documenten, opgezet als betaalde lastgeving, murabaha of musharaka, zodat de bank geen rente ontvangt op bedragen die zij voor de importeur voorschiet.
Hoe een islamitische bank een documentair krediet opent
De importeur dient een aanvraag in met de goederen, het bedrag, de vereiste documenten en de uiterste verschepingsdatum. De bank geeft haar toezegging aan de bank van de exporteur, meestal volgens de uniforme ICC-regels, en betaalt zodra de aangeboden documenten conform zijn.
Betaalde lastgeving: de bank handelt namens de importeur
Heeft de importeur het geld al, dan treedt de bank op als gevolmachtigde of wakil: zij controleert de documenten, betaalt de leverancier met het geld van de klant en rekent een vaste provisie. Er wordt geen krediet verleend, dus riba speelt hier niet.
Welke provisies zijn toegestaan: betaling voor werk, nooit voor tijd
De bank mag kosten rekenen voor opening, wijzigingen, documentcontrole en correspondentkosten. De provisie moet echter overeenkomen met het werkelijk verrichte werk en mag niet berekend worden als prijs voor verstreken tijd of voor de loutere garantie aan de leverancier.
Wat gebeurt er met de dekking van de opdrachtgever?
De bij opening gestorte dekking kan een gewone bewaardeposito blijven, of de bank kan ze beleggen op mudaraba-basis met winstdeling. Daarna wordt ze verrekend met de betaling aan de leverancier en mag ze de klant nooit een vaste rente opleveren.
De import financieren via een murabaha gekoppeld aan het krediet
Kan de importeur niet contant betalen, dan koopt de bank de goederen zelf bij de leverancier, opent ze de kredietbrief op eigen naam en verkoopt ze de goederen daarna door aan de klant tegen een vooraf bekende opslag, betaalbaar volgens een afgesproken schema.
Cognossement aan order van de bank als eigendomsbewijs
Voor een geldige doorverkoop moet de bank de goederen bezitten voordat ze die verkoopt. De vervoersdocumenten worden daarom op haar order uitgegeven of geëndosseerd, waardoor zij juridisch bezit krijgt en tijdens de reis het risico van de lading draagt.
Doorverkoop aan de importeur na ontvangst van de documenten
Het murabaha-contract zelf wordt pas gesloten nadat de bank eigenaar is geworden, vaak bij aankomst van de documenten. Daarvoor heeft de klant enkel een koopbelofte getekend. De bij ondertekening afgesproken prijs kan niet meer stijgen, ook niet bij late betaling.
Import-musharaka: samen één zending financieren
Een andere weg is dat importeur en bank elk een deel van de prijs inbrengen en mede-eigenaar van de lading worden. Bij doorverkoop op de lokale markt wordt de winst volgens een afgesproken verhouding verdeeld, terwijl een eventueel verlies de kapitaalinbreng van elke partner volgt.
Waar de gangbare praktijk botst met de shariaregels
Verschillende gewoonten in de handelsfinanciering steunen op rente: herfinanciering van accepten, boetes bij laattijdige betaling en conventionele goederenverzekering. Een islamitische bank moet die vervangen, bijvoorbeeld door takaful-dekking of een schenkingsbelofte van de klant bij betalingsachterstand.
Een krediet met uitgestelde betaling disconteren: waarom omstreden
In het klassieke model verkoopt de exporteur zijn latere vordering onder de nominale waarde aan een bank. Een schuld onder haar nominale bedrag verkopen geldt als riba, dus islamitische instellingen zoeken andere structuren, die hun shariaraad eerst moet goedkeuren.
Afwijkende documenten: wie draagt het risico?
Stelt de bank afwijkingen vast, dan kan de importeur de documenten aanvaarden of weigeren. Bij een murabaha draagt de bank als eigenaar het verlies van goederen die vóór de doorverkoop beschadigd raken; dat risico eerder naar de klant schuiven maakt de structuur niet-conform.
Vragen voor uw bank vóór de opening
Vraag welk contract wordt gebruikt, vanaf wanneer de bank eigenaar is, hoe de provisies worden berekend, wat er gebeurt bij betalingsachterstand en of de structuur de schriftelijke goedkeuring heeft van de eigen shariaraad van de instelling.
Gespecialiseerde externe bron
De AAOIFI-shariastandaard over documentair krediet beschrijft de toegestane provisies, de behandeling van de dekkingsstorting en de aanvaarde wakala-, murabaha- en musharaka-structuren.