Islamitische kasfinanciering omvat de technieken waarmee een bedrijf zijn liquiditeitsbehoefte op korte termijn dekt of overtollige middelen belegt, via verkopen, huur of lastgevingen die aan echte activa gekoppeld zijn in plaats van via rentedragende leningen of deposito's.
Waarom het klassieke rood staan uitgesloten is
Een conventioneel kaskrediet rekent dagelijks rente op het debetsaldo, en dat is riba. Een bedrijf dat sharia-conform wil werken, moet dat vervangen door echte handelstransacties: aankoop van goederen, verkoop op termijn of een duidelijk vastgelegd beleggingsmandaat dat aan een actief gekoppeld is.
Tawarruq, het meest gebruikte liquiditeitsinstrument
Om contanten op te halen koopt de bank een grondstof, vaak een metaal dat op een georganiseerde markt wordt verhandeld, en verkoopt die met een opslag en uitgestelde betaling aan het bedrijf. Dat verkoopt het metaal door aan een derde en ontvangt de middelen.
Welke voorwaarden stelt AAOIFI aan Tawarruq?
De AAOIFI-standaard over Tawarruq vereist dat de grondstof bestaat, geïdentificeerd is en vóór de doorverkoop werkelijk eigendom en bezit van de bank is. Terugverkoop aan de oorspronkelijke verkoper is verboden en het bedrijf moet vrij zijn om zelf door te verkopen.
Grenzen en kritiek op georganiseerde Tawarruq
Verschillende geleerden, onder wie de Internationale Fiqh-Academie van de OIC, vinden georganiseerde Tawarruq te dicht bij een verkapte lening liggen. Shariaraden beperken het daarom vaak tot echte liquiditeitsbehoeften, en voorzichtige bedrijven zoeken eerst financiering die aan hun eigen handel gekoppeld is.
Voorraden financieren met een doorlopende Murabaha-lijn
Voor een handelaar of distributeur kan de bank een Murabaha-limiet openen: bij elke bestelling koopt zij de goederen bij de leverancier, neemt ze in bezit en verkoopt ze daarna met een afgesproken marge, betaalbaar na 60 of 90 dagen, aan het bedrijf.
Landbouw- of industriële productie voorfinancieren met Salam
Bij Salam betaalt de bank vandaag de volledige prijs voor een hoeveelheid goederen die later wordt geleverd, met nauwkeurig vastgelegde kwaliteit en leverdatum. De producent krijgt zo werkkapitaal voor het seizoen, terwijl de bank de goederen vaak via een parallelle Salam doorverkoopt.
Voorschotten binnen de groep als Qard hasan
Binnen een groep kan een dochter met overtollige kas een andere groepsmaatschappij een Qard hasan verstrekken, terug te betalen tegen nominale waarde zonder enig rendement. Elke vergoeding die aan de lening gekoppeld is, zou riba zijn; alleen werkelijke, aantoonbare administratiekosten zijn toegestaan.
Klanten die te laat betalen: welke opties zijn er?
Een vordering verdisconteren onder de nominale waarde komt neer op de verkoop van schuld, wat de meeste geleerden afwijzen. Bedrijven gebruiken daarom een incassomandaat tegen een vaste vergoeding, of een aparte Murabaha-faciliteit voor hun volgende aankopen van goederen of materialen.
Overtollige liquiditeit renteloos wegzetten
Tijdelijke overschotten kunnen via een beleggings-Wakala aan de bank worden toevertrouwd, met een verwacht maar niet gegarandeerd rendement, of worden geplaatst via een kortlopende grondstoffen-Murabaha. Deposito's met een gegarandeerde rente zijn te vermijden, omdat het beloofde rendement riba zou zijn.
Valutarisico afdekken zonder te speculeren
Een bedrijf dat een leverancier in dollars moet betalen, kan geen klassiek valutatermijncontract sluiten, omdat valuta direct moeten worden uitgewisseld. Banken bieden in plaats daarvan een eenzijdige belofte aan, de wa'd, waarvan de toelaatbaarheid door hun eigen shariaraad wordt beoordeeld.
De werkelijke kosten vergelijken met een klassieke kredietlijn
De marge van een Murabaha of Tawarruq wordt vaak berekend op basis van een marktreferentierente, waardoor de kosten dicht bij die van conventioneel krediet liggen. Daarbij komen makelaarskosten voor het metaal en structureringsvergoedingen, die in elke vergelijking moeten worden meegenomen.
Onderhandelpunten voor ondertekening van een kasfaciliteit
Vóór ondertekening moet het bedrijf de fatwa van de shariaraad over het product controleren, evenals de bestemming van boetes bij te late betaling, die normaal naar goede doelen gaan, het kortingsbeleid bij vervroegde aflossing en de activa die bij elke opname werkelijk worden gebruikt.
Gespecialiseerde externe bron
De sharia-standaarden van AAOIFI beschrijven de voorwaarden voor Murabaha, Salam en Tawarruq die bedrijven gebruiken om hun liquiditeit te beheren.