Islamitische voorraadfinanciering laat een bedrijf grondstoffen of handelsgoederen verwerven zonder rentedragende lening: de bank koopt de goederen, neemt ze in bezit en verkoopt ze met uitgestelde betaling en bekendgemaakte opslag door, of betaalt ze vooraf via Salam.
Voorraadbehoefte volgt een cyclus die islamitische financiering kan volgen
Een groothandel koopt voordat hij verkoopt, een fabrikant houdt grondstoffen aan, een winkelier bouwt seizoensvoorraad op. Die behoeften gaan over concrete goederen en passen goed bij islamitische koopcontracten, waarbij de financiering via de koopwaar zelf loopt.
Murabaha op goederen: de bank doet de aankoop
Het bedrijf kiest leverancier en artikelen, waarna de bank de goederen op eigen naam koopt. Ze verkoopt ze door aan het bedrijf tegen kostprijs plus een bekendgemaakte opslag, betaalbaar op een afgesproken datum die vaak aansluit op de doorlooptijd van de voorraad.
Feitelijk of constructief bezit vóór doorverkoop
De bank mag alleen verkopen wat zij bezit. Bezit kan fysiek of constructief zijn, bijvoorbeeld via een cognossement op haar naam of ontvangst door haar agent, maar het risico van verlies moet in die periode bij de bank liggen.
Koopbelofte en waarborgsom
Vóór de aankoop krijgt de bank van het bedrijf een eenzijdige belofte om de goederen af te nemen. Ze kan een waarborgsom vragen; trekt de klant zich terug, dan mag alleen de werkelijke schade, zoals een lagere opbrengst bij verkoop aan derden, worden ingehouden.
Salam voor agrarische grondstoffen
Bij Salam betaalt de bank vandaag de volledige prijs voor een hoeveelheid gestandaardiseerde producten die later wordt geleverd. Een coöperatie of verwerker krijgt zo liquiditeit vóór de oogst. Hoeveelheid, kwaliteit, leverdatum en plaats moeten nauwkeurig vastliggen.
Parallelle Salam en verkoop van de geleverde producten
Banken willen meestal geen graan of katoen aanhouden. De bank kan een parallelle Salam sluiten met een koper, los van het eerste contract, of een agent aanstellen om bij levering te verkopen. Vóór ontvangst mag ze de goederen niet doorverkopen.
Verkoopmandaat voor het bedrijf
In sommige structuren blijft de bank eigenaar van de voorraad en benoemt ze het bedrijf tot agent om aan klanten te verkopen. De agent krijgt een commissie en mag een bonus boven een richtprijs houden; de verkoopopbrengst gaat eerst naar de bank.
Wie verzekert de voorraad zolang de bank eigenaar is?
Tot de eigendom overgaat, zijn brand, diefstal of bederf voor rekening van de bank. Zij dekt dat risico met een verzekering, bij voorkeur Takaful, en mag de kosten verwerken in de bekendgemaakte doorverkoopprijs aan het bedrijf.
Uitgesloten of gevoelige voorraadsoorten
Verboden goederen zoals alcohol of varkensvlees kunnen niet worden gefinancierd. Goud, zilver en valuta volgen regels voor directe ruil en lenen zich niet voor een gewone Murabaha op termijn. Over deze uitsluitingen beslist het shariacomité per geval.
Pand op magazijnvoorraad en controle van hoeveelheden
Na doorverkoop kan de bank een pandrecht nemen op goederen in een door derden gecontroleerd magazijn. Periodieke tellingen, opslagbewijzen en het volgen van uitgaande goederen beperken het risico, maar de zekerheid rechtvaardigt nooit een hogere schuld.
De vergelijking met een klassiek seizoenskrediet
Een conventioneel seizoenskrediet leent vrij besteedbaar geld waarvan de kosten oplopen zolang er een saldo is. Bij Murabaha liggen de kosten vast bij de verkoop en stijgen ze niet wanneer de voorraad trager verkoopt dan gepland.
Stukken voor een aanvraag voorraadfinanciering
Bereid proformafacturen van leveranciers, de historische omloopsnelheid van de voorraad, klantcontracten en opslag- en verzekeringsvoorwaarden voor. Vraag de bank hoe zij bezit verkrijgt, wanneer het risico op u overgaat en welk shariaoordeel de transactie dekt.
Gespecialiseerde externe bron
De AAOIFI-shariastandaarden leggen de voorwaarden vast voor Murabaha, Salam en lastgeving, met name het bezit van de goederen door de instelling vóór doorverkoop.