Een Iraakse islamitische bank is een naamloze vennootschap met een vergunning van de Centrale Bank van Irak die renteloze deposito's en beleggingen aantrekt en klanten financiert via koop, huur of partnerschap, onder een shariacomité waarvan de adviezen de directie binden.
Drie opeenvolgende teksten voor Iraakse islamitische banken
Bankwet 94 van 2004 geldt voor alle banken in het land. Verordening 6 van 2011 regelde daarna de islamitische activiteit, waarna Wet 43 van 2015 een eigen status invoerde met specifieke kapitaalvereisten en regels voor sharia-governance binnen deze instellingen.
Vergunningen, loketten en bijkantoren: de rol van de centrale bank
De Centrale Bank van Irak verleent vergunningen, staat islamitische loketten met afzonderlijk kapitaal binnen conventionele banken toe en houdt rechtstreeks toezicht op bijkantoren van buitenlandse islamitische banken. Ze past daarbij dezelfde prudentiële methoden toe als bij gewone banken.
Hoeveel kapitaal heeft een islamitische bank nodig?
Wet 43 van 2015 legt een gestort kapitaal van 250 miljard Iraakse dinar op. Honderd miljard moet bij de oprichting worden gestort, de rest in drie gelijke jaarlijkse termijnen. Die hoge drempel moet ondergekapitaliseerde projecten weren en spaarders beschermen.
Vijf leden, drie rechtsgeleerden: wie in het shariacomité zit
Elke islamitische bank moet een shariacomité van vijf leden benoemen: minstens drie fiqh-specialisten en minstens twee deskundigen in bankieren, recht of financiën. Hun mandaat van drie jaar is verlengbaar met instemming van de centrale bank en hun besluiten binden de directie.
Zicht-, spaar- en beleggingsrekeningen
De wet erkent drie soorten rekeningen. De zichtrekening is gegarandeerd en levert niets op. Spaar- en beleggingsrekeningen delen volgens het mudaraba-principe in het resultaat van de gefinancierde activiteit en krijgen bij een liquidatie van de bank een verschillende rang.
Musharaka, salam en istisna in bedrijfsfinanciering
Iraakse islamitische banken mogen landbouw, industrie en bouw financieren via musharaka of mudaraba, een oogst vooraf kopen via salam of een te vervaardigen goed bestellen via istisna. Ijara dient om machines en gebouwen te verhuren, waarbij de bank eigenaar blijft.
Een plafond van 20 procent voor directe deelnemingen
De verordening van 2011 liet islamitische banken rechtstreeks investeren in commerciële, agrarische, industriële of vastgoedprojecten, maar beperkte elke deelneming tot 20 procent. Zo kan een bank niet te veel risico concentreren in één niet-beursgenoteerde onderneming.
Verrichtingen die de Iraakse regels uitsluiten
Elke vergoeding op basis van rente is verboden, net als het kopen en verkopen van niet-bestaande goederen of de handel in schulden. Een bank mag dus geen vordering met korting verdisconteren en geen goederen verkopen die ze nog niet bezit.
Onderlinge verzekeringsfondsen voor klanten
De wet van 2015 staat islamitische banken toe zelfverzekerings- en onderlinge verzekeringsfondsen op te richten ten behoeve van de bank of haar klanten. Daarmee schuift het Iraakse systeem op naar het takaful-model, gebaseerd op solidaire bijdragen in plaats van een commerciële premie.
2023: waarom de dollartoegang deze banken trof
In juli 2023 sloten het Amerikaanse ministerie van Financiën en de Federal Reserve Bank of New York veertien Iraakse banken uit van dollartransacties, waaronder meerdere private islamitische banken. Overboekingen lopen nu via een elektronisch platform en de Fed weigert verdachte verrichtingen.
Vermogensbeheer via wakala
De wet laat islamitische banken ook beleggingsportefeuilles en vermogen voor rekening van derden beheren via een wakala-contract. De bank treedt dan op als lasthebber tegen een vooraf vastgelegde vergoeding, zonder het kapitaal van de klant te garanderen.
Wat vraag je aan een Iraakse islamitische bank?
Controleer vóór het openen van een rekening de vergunning bij de Centrale Bank van Irak, de samenstelling van het shariacomité, het soort rekening, de methode van winstverdeling en het vermogen van de bank om internationale dollaroverboekingen uit te voeren.
Gespecialiseerde externe bron
De website van de Centrale Bank van Irak publiceert de wet op islamitische banken, de uitvoeringsinstructies en de lijst van erkende banken.