In Ethiopië heet islamitische financiering officieel rentevrij bankieren: sharia-conforme bankdiensten die via loketten van conventionele banken of door aparte banken worden aangeboden, onder toezicht van de National Bank of Ethiopia, de centrale bank van het land.
Een eerste richtlijn in 2011, beperkt tot loketten
De Ethiopische centrale bank nam in 2011 haar eerste tekst over rentevrij bankieren aan. Bestaande commerciële banken mochten een apart loket openen, maar een instelling die volledig op islamitische contracten draait, was nog niet toegestaan.
Loketten open vanaf 2013
Het eerste rentevrije loket van het land opende in oktober 2013. Andere private banken en later de Commercial Bank of Ethiopia, de dominante staatsbank, volgden en hielden rentevrij opgehaalde middelen boekhoudkundig gescheiden van hun conventionele middelen.
Waarom sommige plannen voor een islamitische bank stillagen
Begin jaren 2010 hadden de initiatiefnemers van ZamZam Bank al aandeelhouders verzameld voor een volwaardige islamitische bank. Omdat de tekst van 2011 de activiteit tot loketten beperkte, moest hun project jarenlang wachten.
Het regelgevende keerpunt van 2019
In 2019 vaardigde de NBE een richtlijn uit die volledig rentevrije banken mogelijk maakte. De toenmalige gouverneur motiveerde dit met de noodzaak om financiële diensten ook te bieden aan mensen die rentedragend bankieren weigerden.
Welke banken bieden vandaag rentevrije financiering aan?
ZamZam Bank was de eerste instelling met een vergunning als volledig rentevrije bank. Hijra Bank en andere nieuwe banken haalden daarna kapitaal op bij het publiek, terwijl de meeste conventionele banken een apart islamitisch loket aanhouden.
Murabaha, Ijara en Musharaka in het Ethiopische aanbod
Rentevrije banken bieden vooral Murabaha aan voor de aankoop van voertuigen, goederen of uitrusting. Sommige voegen Ijara, Istisna voor bouw, agrarische Salam en Musharaka toe, maar die contracten blijven marginaal in de uitstaande financieringen.
Waarom Murabaha alle andere contracten overvleugelt
Volgens de Ethiopische zakenpers berust de overgrote meerderheid van de rentevrije financieringen op Murabaha. De doorverkoopprijs is vooraf bekend, het onderpand lijkt op dat van een gewone lening en het risico is eenvoudiger te volgen.
Wadia-, Amana- en Mudaraba-rekeningen
Aan de depositokant kiezen klanten tussen een betaalrekening op basis van Wadia of Amana, zonder vergoeding maar gegarandeerd, en een spaar- of termijnrekening op basis van Mudaraba, waarvan het rendement afhangt van de winst die de bank op financieringen maakt.
Een markt zonder geschikte liquiditeitsinstrumenten
De grootste beperking blijft het gebrek aan conforme beleggingen voor de thesaurie. Ethiopische schatkistpapieren dragen rente en er bestaan geen staatssukuk, waardoor rentevrije banken vaak overtollige liquiditeit aanhouden die weinig opbrengt.
Rekeningen voor de diaspora en overboekingen in vreemde valuta
Verschillende rentevrije banken openen rekeningen in vreemde valuta voor Ethiopiërs in het buitenland. Die vergemakkelijken geldovermakingen naar familie en de financiering van een woning in het land, binnen de strikte deviezenregels van de centrale bank.
Waarom spreekt men van rentevrij bankieren?
De Ethiopische wetgever koos de term interest-free banking in plaats van islamitisch bankieren. Die neutrale benaming benadrukt in een land met meerdere religies dat de diensten openstaan voor alle klanten, christenen en moslims, zonder religieuze voorwaarde.
Wat u controleert voor u een rekening opent
Voor ondertekening kan een klant vragen welk shariacomité de producten goedkeurt, of de middelen van het loket echt gescheiden zijn en welk contract geldt. Bij Murabaha is het nuttig de totale marge te vergelijken met de kosten van een gelijkwaardige gewone lening.
Gespecialiseerde externe bron
De website van de National Bank of Ethiopia publiceert de bankrichtlijnen, waaronder die over rentevrij bankieren, samen met de lijst van vergunde banken en hun verslagen.